
 gamoetxova, gadaugdo savse qisa da gaiara kari.

 danishnul ghames abdushahili martla shemoertya gars melanos saxls, magram saxlshi sheshinebuli qalisa da mdzinare bavshvebis meti veravin naxes. imave dros shig telavshi avarda ali da timsal-makos saxli ise gadibuga, rom vegharaferi veghar gadaarchines, garda adamianebisa.


 tavi mecxre

 ert dghes, dilidan saghamomde, shuamtis udabur tyeshi dadioda abdushahili, rom egeb bashi-achuks, an mis amxanagtagans da an mat budes sadme wavawydeo, magram moucda ganzraxva. dabrunebuls win erti shveli sheefeta, shecherda shoriaxlos da ise dauwyo yureba, titqos shinauriao. abdushahilma mshvild-isari moimarjva, styorcna da gaagora miwaze! rom mivida asaghebad, nadiri ucbad wamovarda zeze da barbacit gaudga gzas!.. monadire mihyva kvaldakval. shuagul tyeshi turme erti didi mindori iyo da imas miashura; monadirec rom miadga tyis pirs da mindors tvali gadaavlo, shenishna, rom meore mxrit tyidan gamovida erti axalgazrda qali, romlis msgavsi jer mas ara enaxa ra; shecherda da amoefara xes. dakodilma shvelma pirdapir qalisaken mimarta, sheswivla orjer-samjer da miadva kaltaze tavi. qali shekrta, miixed-moixeda da, rom veravin dainaxa, tedzoshi garchobili isari amougho, gadaagdo, mohkida shvels nayar rqebshi xeli da iqve, axlos, wyarostan miiyvana, sisxli gabana da wyluli amouwminda. shveli ise emorcileboda, rogorc grdznobieri ram: dauwva ferxtit, cal gverdze da miado tavi; qalma mandils yuri mohxia da daucva chriloba. amas yovelives gaocebit uyurebda monadire da gunebashi ambobda: "nadirta ghmerts rom ityvian, swored es unda iyoso!" aghar moutmina gulma, miepara fexakrefit da waadga tavze. shvelma igrdzno, dafrtxa, wamovarda zeze, orjer-samjer gadaxta ganze, magram ucbad shecherda da moixeda ukanve. etyoboda, rom monadires erideboda da imave dros qalis moshorebac ar undoda. qali wamodga zeze, moixeda ukan da, tatari rom dainaxa, erti saocrad daikivla, chaikeca da shemoeyara guls. abdushahili mivida, mohkida xeli, bevri abruna aqet-iqit, cxviri mousrisa, yurebi auwia, magram ver gamoabruna; mivida mere wyaroze, peshvi aivso wylit, gamobrunda, asxura gulwasuls. qalma tvalebi gamoaxila.

 - nu geshinia! shen da da me dzmao! - miadzaxa abdushahilma. - mitxari mxolod, vin xar da saidan, rom chirisufaltan migiyvanoo!

 qalma xma ver gasca, gaushvira titi dasavletit tyisaken da xelaxla sheuwuxda guli. tatarma aiyvana xelshi bavshvivit, gadaiwvina mklavebze, miiyrdno gul-mkerdze da alalbedze waigho iqit, saitkenac anishnes. shveli dzaghlivit aedevna, wauswro win; ert-ors rom gadaxteboda, shecherdeboda xolme da moixedavda ukan. tatarma ifiqra: "aq raghac gangeba aris, mivyvebi am nadirs da, sadac mimiyvans, mimiyvanso". gzashi, qalma rom vajkacis gul-mkerdis sitbo igrdzno, gonze movida: raghac ucnaurma jruantelma dauara tanshi; jer gamoucdeli sitkbo igrdzno, ver gamoerkva; ifiqra: "es swored sizmariao! dzilshi adrec minaxavs amgvari ram, magram es ki yvelaze udzlieresiao"; daxucha tvalebi da ganaba suli. axalgazrda abdushahilsac raghac ucnauri emarteboda; daschereboda saxeze da fiqrobda gunebashi: "es swored mahmadis dapirebuli mzetunaxavi unda iyos da mec cocxlad samotxeshi mivdivaro". yovel bijis gadadgmaze gulis dzgera uxshirdeboda da umatebda. qaltan sixlovis uchveulo ar yofila, magram araodes es ar ugrdzvnia, rasac axla hgrdznobda; sxvimis mxolod xorci hgrdznobda; axla ki xorci dadunebulia, mxolod suli itacebs da miafrens sadghac sanetaro ufskrulisaken. am yofit rom midioda nel-nela, ucbad shuagul tyeshi shenoba gamochnda da pirdapir mis galavans miawydnen.

 shveli miadga chishkars da wivili daiwyo. abdushahilmac wixli hkra, magram magrad daketili dauxvda; miayura da xmauroba ara iyo ra. dasdva tavisi dzvirfasi tvirti dzirs da moindoma galavnis irgvliv shemovla da, imave adgils rom mivida, agharc qali dauxvda, agharc shveli, karebi ki isev ise daketili iyo shignidan. abdushahils titqmis elda eca; didxans iyuryuta, bevri atvaliera aqet-iqit, galavansac or-samjer gars shemouara, magram sicocxlis nishan-wyali arafers etyoboda. stqva: "rac gangebas chemtvis daunishnavs da beds ertxel uchvenebia, is, imedia, aghar amcdeba da kidev sadme shevxvdebio, magram saidumlod ki unda shevinaxoo". daghonebuli da netarebit gabruebuli dabrunda telavisaken.

 im dghidan, rac ufro meti xani gadioda, ufro da ufro ekideboda mas siyvarulis cecxli, mosveneba aghar hqonda; shuamtis monastris axlomaxlo trialebda mojadoebulsavit; bevrjer wyarostanac gautenebia, magram aghar iqna, ver mixvda sawadels. aghmosavleturma mijnurobam sheipyro, gaaxela da martoobisatvis miacemina tavi. megobrebi swuxdnen, areulad rom xedavdnen, ekitxebodnen mizezs, magram is saidumlos hfaravda da ubralo avadmyofibas sdebda brals.

 tavi meate

 vaxshmoba gadasuli iyo. taxtze mxar-tedzoze wamowolili ali-yuli krialosans atamashebda da mal-male karebisaken ixedeboda. gaichrichina karma, shemohyo tavi terteras qvrivma, frtxilad shemovida, dablad tayvani sca xans da gacherda.

 - oh! shena xar, timsal? - utxra xanma. - sad aris?

 - marto geaxeli! - miugo mowyenit qvrivma.

 - marto rashi mindixar? - miadzaxa cota gulmosulma da wamojda. - egebi sachuqari ecotava?

 - ra brdzanebaa, chemo xelmwifev! mxolod veghar miuswari. echvi aughiat chirisuflebs da gadauxiznavt.

 - rogor tu gadauxiznavt?

 - sadac ki gamochndeba lamazi qali, sul monastrebshi mihyavt, vitomda moloznebad, da iq ki malaven, rom an tqven didebulebas an sxva visme gamochenil xorciels xelshi ar chauvardes. ai, batono, ragha shors wavidet, shuamtis monasteri lamazebit aris gatenili! sharshan rom didebuli yeenis sadzghvno tormeti qali mostaces qartlis mefes, isinic iq arian tavshefarebuli.

 - imat motacebas xom bashi-achuks abralebdnen?

 - sulac eg mindoda momexsenebia, chemo xelmwifev! im monastershi bevri ram tqveni sawinaaghmdego xdeba. rom isini ar uwyobdnen xels gadavardnilebs, gana amden xans isini tavs sheinaxavdnen udabur tyeshi? magram natqvamia: "cixe shignidan gatydebao", - kariskacebi afareben xels.

 - visze gaqvs echvi? - hkitxa sichqarit aghelvebulma xanma.

 - qartvelebi arcerti sando ar arian da yvelaze ufro metad choloyashvili.

 - gaqvs rame sabuti?

 - gana is iseti kacia, rom sasabutod daichiros saqme?! ara! magram guli ki meubneba da xandaxan winatgrdznobac sabutia.

 - shen bashi-achukzedac ki geubneboda guli, magram tyuili gamodga.

 - iqac martali gaxldit, chemo xelmwifev, magram, uechvelia, gagvtqves, tvara vin erchoda chem sacodav saxls?

 - mihqarav! da da abdushahilis metma aravin icoda. shen sheni saxlkaris gadawva gamwarebs da agharavis hzogav!.. qveyanas cilsa swameb; choloyashvili dilidan saghamomde gverdshi midgas, chvens ertgulebashi aten-aghamebs da shen ki orgulobasa swameb! tu magre martalia monastris saqmec, vai shens tyavs!

 - ara, chemo xelmwifev, me tqveni ertguleba mabedvinebs, tvara ra mrjis magistana saqmeebshi garevas?! - miugo caxcaxit dedaberma. - monastris shesaxeb ki rac mogaxsenet, is sul martalia, da, tu mtyuani gamovdge, tavi gamagdebinet.

 - shen rogorgha gaige?

 - kochi-brolam gadmomca.

 - vina?!

 - kochi-brolam. aq erti dercikis coli gaxlavt, chemi mamidashvili, silamazit gantqmuli... tqven sad mogagondebat, torem aqac ki gxlebivart ertad... is gadavkide ert vinme axalgazrdas, romelzedac echvi mqonda aghebuli, da imas gamoutexia.

 amis gamgoni xani tofnakravivit wamovarda zeze da brazmoreulma daughriala: "ei, abdushahil, abdushahilo!" sheshinebuli dedaberi iqve kutxeshi miikrunchxa. yvirilze erti shuaxnis mxedari shemovarda da moaxsena: abdushahili sheudzlod gaxlavt da dghes mis moadgiled me gaxlavart.

 - ketili, sul ertia! - atrtolebuli xmit ubrdzana xanma. - wadi axlav, cxenosani jari shemoartyi shuamtis monasters da aaoxret! aikelit! nuravis dazogavt: nurc dids, nurc pataras, nurc bebers, nurc ymawvils! jer yvela gaaupatiuret iqve sajarod!.. namusi axadet da mere nakuw-nakuwad aqciet yvela! mxolod ramdenime matgani, romelic sxvebze ulamazesi gamodges, aq wamomgvaret xeluxleblad; nadavli jarma gaiyos. gaswi, nughar agvianeb!

 mxedari achqarebit gamovida brdzanebis asasruleblad. sheshinebuli beberi ukan gahyva da xanma kbilebis caxcaxit wailaparaka tavistvis: "me gayurebinebt, tu rogor unda ghalati da motyuebao!"

 gatenebisas, coskris droze, moulodnelad, erti saocari tirilisa da godebis xma gaisma shuamtashi. tatrebi daerien umweo dedakacebs udabnoshi da musri gaavles. zogi galavanze gadacvivda, zogi kldeze gadaichra, rom tavi sabilwavad ar mieca, zegma tviton moikla namusaxdili tavi da sxvebs umowyalod gamdzvinvarebuli mtrebi hkepavdnen.

 am dros jaris ufrosma gamoatria garet erti axalgazrda, sruliad gawewil-gaglejili qali, da gulshewuxebuli dasva cacxvqvesh, brtyel qvaze.

 - nu geshinia, guli moibrune, shen aravin aras gerchis!

 - raghas agvianeb? barem momkal da gaatave! sadac amdeni umanko suli amogiwyvetiat. me ragha dasatovebeli var? - sasowarkvetilebit shestira qalma.

 - shens silamazes umadlode! iman gadagarchina. axla unda wagiyvano, sheni tavi didebul xans miudzghvna. vin icis, ra bedi mogelis? advilad shesadzlebelia, sheni silamazis patronma mzebrwyinvale shahis colobasac ki gamohkras xeli.

 am sityvebze shehkrta qali da kankali auvarda. tatarma es sixarulis nishnad miigho da sicilit utxra: "tu vinicobaa, chemi sityvebi gamartldes, nu dagaviwydebio". qalma dzaldatanebit vitom guli moibruna da damshvidebit utxra:

 - chemo kargo, eg axdeba tu ara, aravin icis, magram, dghes rom shen sikvdils gadamarchine, mec minda exlav samagiero gadagixado! isets jados mogcem, rom verc tyvia mogekaros da verc rkineulma gagchras.

 tatarma jer gaocebit shexeda da mere ghimilit utxra: 

 - tu martla magistana wamali icit qartvelebma, ratom ar iketebt? tqvenma tavma qva gkrat?

 - vin gitxrat, rom ar viketebt? mash tu ar jados wyalobit, ra gagvadzlebinebda aqamde amden vai-ushvelebelshi? mteli qveynis xalxi uxsovari droidan gars gvexveva mtrad am erti mucha xalxs. chven, madloba ghmerts, vigeriebt da, sadac asi da orasi mteri wydeba, iq tito-orola qartveli tu kvdeba, meti ara, da isic mistanebi, romlebzedac jado aghara schris. shena ggonia, rom dghes chemma silamazem gadamarchina? ara! mxolod am jadom damixsna! - amoigho ubidan tyavshi gamokruli, nawilebiani xati, romelsac yoveltvis tan atarebda, da uchvena.
